Zaburzenia osobowości ojca mogą być dla dziecka bardzo trudnym doświadczeniem. Podobnie jak choroba psychiczna, skłonności psychopatyczne rodzica mają bowiem bezpośredni lub pośredni wpływ na codzienne funkcjonowanie małoletniego. Często stają się one powodem prób ograniczenia lub pozbawienia władzy rodzicielskiej ojca ze strony matki.
Ojciec psychopata a dziecko – co robić?
Psychopatyczny ojciec nie zawsze może bez przeszkód sprawować władzę rodzicielską nad dzieckiem. Jeśli bowiem cechy psychopatyczne wpływają bezpośrednio lub pośrednio na sytuację dziecka i zagrażają jego dobru, można dochodzić ograniczenia, a nawet pozbawienia ojca władzy rodzicielskiej.
Przesłankami do ograniczenia lub pozbawienia władzy rodzicielskiej z powodu zachowania psychopatycznego rodzica to m.in.:
- pobyt w zakładzie psychiatrycznym,
- manipulacja i spowodowane brakiem empatii względem dziecka ignorowanie jego bólu, lęku lub płaczu będzie przejawem zaniedbywania obowiązków i naruszaniem dobra dziecka,
- narażanie dziecka na niebezpieczeństwo utraty życia lub zdrowia,
- instrumentalne traktowanie małoletniego, a przez to wykorzystywanie dziecka jako narzędzia w konfliktach z partnerką co stanowi nadużywanie władzy rodzicielskiej.
Kluczowe znaczenie ma zaś przedstawiony materiał dowodowy, a przede wszystkim opinia biegłych wydana przez Opiniodawczy Zespół Sądowych Specjalistów (OZSS).
Czym jest psychopatia? – diagnoza psychopatii
Psychopatia określana jest w literaturze jako zaburzenia osobowości, które charakteryzują się skrajnym brakiem empatii, powierzchownymi emocjami, wyrachowaniem i manipulacją.
Aktualne klasyfikacje chorób i zaburzeń psychicznych, w tym ICD-10, choć nie mówią wprost o zaburzeniu psychopatycznym osobowości, to jednak przypisują psychopatię do grupy osobowości dyssocjalnych.
Kim jest psychopata?
Psychopata to osoba cierpiąca na zaburzenie osobowości. Psychopatia nie jest uznawana za chorobę psychiczną. Wynika ona bowiem z trwale ukształtowanego wzorca zachowania i nie wiąże się z bólem lub cierpieniem z powodu choroby, ale jedynie z danym sposobem odczuwania i myślenia.
Jakie są objawy psychopatii?
Cechami, które wyróżniają psychopatę są m.in.:
- brak empatii i poczucia winy;
- patologiczna manipulacja;
- powierzchowność;
- obniżona reakcja na lęk;
- obojętność zamiast współczucia;
- impulsywność.
Marlena Słupińska-Strysik
Choroba i problemy psychiczne ojca a rodzicielstwo
Podobnie wygląda sytuacja ojca, który choruje na chorobę psychiczną. Choroba psychiczna to zaburzenie funkcjonowania mózgu, które wpływa na sposób myślenia, zachowania i odczuwania.
Jego zdiagnozowanie samo w sobie nie stanowi przesłanki do automatycznego ograniczenia lub pozbawienia władzy rodzicielskiej. Jeśli jednak objawy choroby psychicznej są nasilone i prowadzą do zaniedbywania dziecka lub w szeroko pojęty sposób zagrażają jego dobru, mogą stać się podstawą do orzeczenia sądu w zakresie sprawowania władzy rodzicielskiej.
Także leczenie psychiatryczne nie wpływa bezpośrednio na władzę rodzicielską. Więcej pisałam o tym w artykule 👉 Leczenie psychiatryczne rodzica a prawa rodzicielskie i opieka nad dzieckiem.
Ograniczenie i pozbawienie władzy rodzicielskiej
Zgodnie z art. 111 KRO, sąd opiekuńczy pozbawia rodziców władzy rodzicielskiej, jeżeli:
- nie może być ona wykonywana z powodu trwałej przeszkody;
- rodzice nadużywają jej;
- rodzice w rażący sposób zaniedbują swoje obowiązki względem dziecka.
Sąd może pozbawić rodziców władzy rodzicielskiej także wtedy, gdy mimo umieszczenia dziecka w rodzinie zastępczej, rodzinnym domu dziecka lub instytucji sprawującej pieczę zastępczą z powodu zagrożenia dobra dziecka, zachowanie rodziców i ich sytuacja nie zmieniają się (w szczególności, gdy trwale nie interesują się oni dzieckiem).
Podsumowanie – ojciec z psychopatycznymi zaburzeniami osobowości a dziecko – adwokat Poznań
Zdiagnozowana psychopatia nie stanowi sama w sobie podstawy do ograniczenia lub pozbawienia rodzica władzy rodzicielskiej. Zaburzenie psychopatyczne musi bowiem oddziaływać i wpływać krzywdząco na dziecko, tj. musi zagrażać jego dobru.
Dodatkowo trzeba pamiętać, że jej rozpoznanie jest niezwykle trudne. Z jednej strony bowiem jest to zaliczane przez wielu specjalistów do najtrudniejszych wyzwań psychologii i psychiatrii, z drugiej zaś osoby o cechach psychopatycznych zwykle nie dostrzegają w swoim zachowaniu cech dyssocjalnych, przez co rzadko zgłaszają się po pomoc do psychiatry lub psychologa, a dzięki manipulacji potrafią doskonale ukrywać psychopatię przed otoczeniem. To właśnie dlatego w sprawie o ograniczenie lub pozbawienie ojca psychopaty władzy rodzicielskiej tak ważna jest każdorazowa ocena indywidualnych okoliczności sprawy przez sąd opiekuńczy.
Źródło:
- https://lexlege.pl/krio/art-111/
- https://lexlege.pl/krio/art-107/
- https://remedium.md/icd10
- https://www.termedia.pl/mednauka/icd10
Adwokat w Poznaniu. Specjalistka od spraw rodzinnych i spadkowych.Posiada bogatą praktykę w sprawach o rozwód, podział majątku, kontakty z dziećmi, władzę rodzicielską i opiekę nad dziećmi. Specjalizuje się zwłaszcza w trudnych rozwodach – gdy w grę wchodzi podział majątku firmowego, walka o winę lub o dzieci.
Ukończyła studia prawnicze na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, a także podyplomowe studia z zakresu rachunkowości na Uniwersytecie Ekonomicznym w Poznaniu. Następnie ukończyła aplikację radcowską i zdała egzamin radcowski. Wykonywała zawód radcy
prawnego. Obecnie wykonuje zawód adwokata. Prowadzi praktykę adwokacką w Poznaniu, Wolsztynie oraz w Świeciu. W trudnych sprawach o rozwód oraz o podział majątku wspólnego reprezentuje klientów w całej Polsce.
Autorka licznych publikacji z zakresu prawa rodzinnego i cywilnego.
