Osoby, które decydują się na dysponowanie swoim majątkiem na wypadek śmierci jeszcze za życia, dowiadując się o szczegółach instytucji zachowku, często zadają sobie pytanie – po co sporządzać testament, skoro jest zachowek. Jakie są różnice pomiędzy testamentem i zachowkiem? Sprawdź, dlaczego warto rozporządzić majątkiem na wypadek śmierci.
5 powodów, dlaczego warto sporządzić testament, mimo istnienia zachowku
- Testament pozwala swobodnie rozporządzić majątkiem – testator może dowolnie oznaczyć, kto otrzyma poszczególne jego składniki. Nie jest przy tym związany ustawowo określonym kręgiem spadkobierców.
- Testament chroni interesy wybranych przez spadkodawcę osób lub podmiotów, a nie wyłącznie osób najbliższych – testator może bowiem swobodnie określić krąg spadkobierców testamentowych, nie kierując się przy tym więzami krwi, pokrewieństwem, czy wynikającą z zasad przyjętych w danej grupie społecznej przyzwoitością.
- Testament pozwala szczegółowo i precyzyjnie podzielić majątek – testator może bowiem wskazać, jakie jego składniki przypadną danej osobie. Co ważne, wskazanie to może być literalne np. skórzana kanapa stojąca w salonie mojego domu przypadnie synowi.
- Testament pozwala ograniczyć prawo do zachowku w przypadkach przewidzianych prawem – poprzez wydziedziczenie przez spadkodawcę w testamencie (przy spełnieniu przesłanek z art. 1008 Kodeksu Cywilnego), uprawniony do zachowku podmiot zostaje pozbawiony prawa do jego dochodzenia.
- Testament daje prawo do zapisów windykacyjnych i poleceń, czyli zobowiązania spadkobiercy do spełnienia określonego świadczenia na konkretnej osoby tzw. zapisobiorcy lub nałożenia na niego obowiązku wykonania działania lub zaniechania na czyjąś rzecz.
Testament a zachowek – 3 różnice!
Choć testament i zachowek dotyczą dziedziczenia spadku, to niniejsze instytucje prawa spadkowego znacznie się od siebie różnią. Podobieństwo sprowadza się w zasadzie do tego, że obie opierają się na dysponowaniu spadkiem. Wśród różnic na szczególną uwagę zasługują zaś następujące elementy:
- Podmiot decydujący – w przypadku testamentu jest to przyszły spadkodawca, rozporządzający swoim majątkiem jeszcze za życia, zaś w odniesieniu do zachowku podmiotem decydującym spadkobierca, który dochodzi roszczenia.
- Przedmiot – w testamencie można przekazać m.in. nieruchomości, ruchomości, udziały, jak i pieniądze, zaś tytułem zachowku przekazana może zostać określona kwota pieniężna, stanowiąca ułamek wartości udziału spadkowego;
- Katalog uprawnionych – prawo do zachowku mają wyłącznie określone w przepisach osoby, zaś spadkobiercą testamentowym może być każda osoba wskazana przez testatora, bez względu na łączące ich więzi.
🧐 Dowiedz się więcej na temat otwarcia i ogłoszenia testamentu 👉👉 Jaki jest czas na otwarcie testamentu po śmierci? ⏳
Co to jest testament?
Zgodnie z przepisami prawa, testament to jednostronna czynność prawna, w której tzw. testator rozporządza swoim majątkiem na wypadek śmierci. W polskim prawie wyróżnia się testamenty zwykłe tj.:
- testament własnoręczny;
- testament notarialny;
- testament urzędowy (allograficzny);
oraz testamenty szczególne tj.:
- testament ustny;
- testament podróżny;
- testament wojskowy.
Wszystkie one pozwalają na swobodne rozdysponowanie swoim majątkiem i zdecydowanie, jakie jego składniki i komu zostaną przekazane po śmierci spadkodawcy. Co ważne, nie ma znaczenia, czy spadkobiercami będzie rodzina, czy też osoby niespokrewnione ze spadkodawcą.
🔔 Sprawdź‼️ 👉 Zachowek po dziadkach, gdy rodzic nie żyje – jakie prawa przysługują wnukom? 👵👴👧
Czym jest zachowek i komu przysługuje prawo do zachowku?
Zachowek to z instytucja, której celem jest ochrona interesów najbliższych członków rodziny spadkodawcy. Zakłada on, że określone osoby tj.:
- zstępni, czyli dzieci;
- małżonek;
- rodzice spadkodawcy;
mają prawo do określonej części spadku, jeśli zostaną pominięci w testamencie. Zachowek przysługuje im tylko wtedy, gdyby byli oni powołani do spadku z ustawy. Przyjmuje on postać świadczenia pieniężnego. Zgodnie z art. 1007 KC, roszczenie o zachowek przedawniają się natomiast z upływem pięciu lat od ogłoszenia testamentu.
🤓 Więcej na temat wysokości zachowku wiesz się z artykułu 👉👉 Co można odliczyć od zachowku? 🧮
Marlena Słupińska-Strysik
Podsumowanie – Czy warto sporządzić testament, skoro jest zachowek?
✔️ Na pierwszy rzut wydawać się może, że zachowek ogranicza swobodę testatora w zakresie rozporządzania swoim majątkiem, a przez to umniejsza rolę testamentu. W rzeczywistości jednak tak nie jest, a testament daje spadkodawcy bardzo szerokie możliwości.
✔️ Testament pozwala zabezpieczyć interesy wykraczające poza zakres zachowku, umożliwia swobodnie realizowanie wolę testatora, a dzięki precyzyjnemu podziałowi majątku i wartości spadku, daje szansę na uniknięcie konfliktów pomiędzy spadkobiercami.
✔️ Zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni – dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach – połowa wartości tego udziału.
✔️ Jeżeli uprawniony nie otrzymał należnego mu zachowku bądź w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny, bądź w postaci powołania do spadku, bądź w postaci zapisu, bądź w postaci świadczenia od fundacji rodzinnej lub mienia w związku z rozwiązaniem fundacji rodzinnej, przysługuje mu przeciwko spadkobiercy roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupełnienia.
✔️ Zachowek nie zastąpi testamentu.
✔️ Jeżeli masz jakiekolwiek wątpliwości w swojej sprawie o zachowek, zapraszamy do kontaktu z naszą Kancelarią Adwokacką w Poznaniu, Wolsztynie, Świeciu i Nowym Tomyślu. Udzielamy także konsultacji online bądź telefonicznie.
Źródło:
- https://arslege.pl/przeslanki-wydziedziczenia/k9/a6966/
- https://arslege.pl/przedawnienie-roszczen-z-tytulu-zachowku-lub-o-zmniejszenie-zapisow-zwyklych-i-polecen/k9/a6965/
Adwokat w Poznaniu. Specjalistka od spraw rodzinnych i spadkowych.Posiada bogatą praktykę w sprawach o rozwód, podział majątku, kontakty z dziećmi, władzę rodzicielską i opiekę nad dziećmi. Specjalizuje się zwłaszcza w trudnych rozwodach – gdy w grę wchodzi podział majątku firmowego, walka o winę lub o dzieci.
Ukończyła studia prawnicze na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, a także podyplomowe studia z zakresu rachunkowości na Uniwersytecie Ekonomicznym w Poznaniu. Następnie ukończyła aplikację radcowską i zdała egzamin radcowski. Wykonywała zawód radcy
prawnego. Obecnie wykonuje zawód adwokata. Prowadzi praktykę adwokacką w Poznaniu, Wolsztynie oraz w Świeciu. W trudnych sprawach o rozwód oraz o podział majątku wspólnego reprezentuje klientów w całej Polsce.
Autorka licznych publikacji z zakresu prawa rodzinnego i cywilnego.
