Nieuregulowany stan prawny nieruchomości, która może być przedmiotem zasiedzenia przez spadkodawcę, to częsty problem spadkobierców. Co, gdy upłynął okres, który warunkuje zasiedzenie? Sprawdź odpowiedź na te i na inne pytania dotyczące relacji spadkobierców, a zasiedzenia nieruchomości.
Spadkobiercy a spełnienie warunków zasiedzenia przez spadkodawcę
Pierwszą z możliwych sytuacji jest ta, gdy spadkodawca władał nieruchomością jak posiadacz samoistny w dobrej wierze przez 20 lat, ale za życia nie uregulował stanu prawnego nieruchomości. W takim wypadku spadkobiercy mogą złożyć wniosek o zasiedzenie nieruchomości. Co ważne, dotyczyć on będzie zasiedzenia na rzecz spadkodawcy, a nie spadkobierców, którzy w razie uwzględnienia wniosku przez sąd odziedziczą prawo własności, które zostało nabyte w drodze zasiedzenia.
💡Przykład – sprawa o zasiedzenie:
Pan Marek posiadał nieruchomość, którą władał jak właściciel, spełniając przy tym warunki samoistnego posiadania. Trwało to ponad 20 lat, aż do jego śmierci. Zmarły nigdy nie pomyślał nawet o tym, że mógłby nabyć prawo własności nieruchomości poprzez zasiedzenie. Nieruchomość wraz z całym majątkiem miał odziedziczyć jego syn Tomasz, który chcąc uregulować stan prawny, wniósł do sądu wniosek o zasiedzenie nieruchomości. Sąd wniosek uwzględnił, stwierdzając zasiedzenie nieruchomości przez pana Marka. Pan Tomasz odziedziczył zatem prawo własności nieruchomości, która w drodze zasiedzenia została nabyta przez jego ojca.
Stwierdzenie zasiedzenia nieruchomości w złej wierze
Jeżeli spadkodawca był posiadaczem samoistnym, który uzyskał posiadanie w złej wierze, wówczas konieczny jest upływ 30 lat. Zasady postępowania przez spadkobiercę nie zmieniają się, tzn. może on złożyć wniosek o stwierdzenie zasiedzenia nieruchomości przez spadkodawcę i w wówczas odziedziczyć prawo własności tej nieruchomości.
Brak odpowiedniego terminu do zasiedzenia nieruchomości a spadkobiercy
Odmiennie wygląda sytuacja spadkobiercy, który w drodze dziedziczenia nabył nieruchomość posiadaną samoistnie przez spadkodawcę, ale gdy okres tego posiadania nie był wystarczający do zasiedzenia. Zgodnie z art. 176 § 1 KC: „jeśli podczas biegu zasiedzenia nastąpiło przeniesienie posiadania, obecny posiadacz może doliczyć do czasu, przez który sam posiada, czas swego poprzednika”. W myśl § 2 zaś przepis ten stosuje się odpowiednio w przypadku, gdy obecny posiadacz jest spadkobiercą poprzedniego posiadacza. Nie ma przy tym znaczenia, czy chodzi o spadkobiercę ustawowego, czy testamentowego.
Zatem spadkobiercy nieruchomości, która była przedmiotem posiadania samoistnego, mogą do okresu posiadania spadkodawcy doliczyć okres posiadania przez siebie i tym samym znacznie szybciej nabyć prawo własności nieruchomości w drodze zasiedzenia.
Posiadanie samoistne a spadek
Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 7 września 2016 roku, sygn. akt: IV CSK 691/15, podkreślił m.in., że posiadanie samoistne, które jest swoistym aktywem majątkowym, wchodzi do spadku.
Zasiedzenie nieruchomości a inni spadkobiercy
Prawo do doliczenia posiadania przez poprzednika, o którym stanowi art. 176 KC, stosuje się do wszystkich spadkobierców, a nie jedynie do wybranych spośród nich.
Nabycie własności nieruchomości przez zasiedzenie może bowiem rodzić także spory pomiędzy innymi spadkobiercami. Chodzi tu przede wszystkim o sytuację, w której jeden z kilku spadkobierców próbuje przypisać wyłącznie sobie prawo posiadania całej nieruchomości, podnosząc, że tylko on jest jego kontynuatorem, pomijając jednocześnie prawo dziedziczenia nieruchomości pozostałych spadkobierców.
Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 25 lipca 2024 roku, sygn. akt: I CSK 2273/23, podniósł jednak, iż: „doliczania czasu posiadania nie stosuje się na korzyść jednego lub kilku spadkobierców […] z wyzuciem z posiadania nieruchomości pozostałych spadkobierców”.
Nabycie własności przez zasiedzenie – jaki okres posiadania nieruchomości?
Zasiedzenie jest to sposób nabycia prawa własności z mocy prawa, związany ściśle z upływem czasu, odpowiednio 20 lub 30 lat.
Zgodnie z art. 172 KC, posiadacz nieruchomości, który nie jest jej właścicielem, nabywa własność, jeśli posiada ją nieprzerwalnie od 20 lat jako tzw. posiadacz samoistny lub 30 lat, choćby uzyskał posiadanie w złej wierze.
Posiadanie samoistne a prawo do nieruchomości
Samoistne posiadanie nieruchomości oznacza tyle, iż dana osoba włada nią jak jej właściciel. Jeśli przy tym nie jest ona świadoma braku tytułu prawnego, ale jest przekonana, że prawo własności jej przysługuje, wówczas mamy do czynienia z posiadaniem samoistnym w dobrej wierze.
👀 Dowiedz się więcej na temat spadku 👉👉 Spadek po rodzicach – czy współmałżonek ma do niego prawo? ⚖️
Marlena Słupińska-Strysik
Podsumowanie – Adwokat od spraw spadkowych
Spadkobierca ma możliwość złożenia wniosku o stwierdzenia nabycia nieruchomości przez zasiedzenie w postępowaniu działowym (spadkowym). W przypadku zasiedzenia własności nieruchomości w złej wierze mowa o posiadaniu samoistnym przez okres lat 30, natomiast gdy mowa o zasiedzeniu w dobrej wierze konieczny jest upływ lat 20.
Jeżeli jesteś jednym ze spadkobierców, czy też właścicielem nieruchomości tudzież masz jakiekolwiek wątpliwości dotyczące postępowania o działu spadku lub z wystąpieniem z wnioskiem o zasiedzenie danej nieruchomości, zapraszamy do kontaktu z naszą Kancelarią Adwokacką. Posiadamy oddziały w:
- 📍 Poznaniu,
- 📍 Wolsztynie,
- 📍 Świeciu,
- 📍 Nowym Tomyślu.
Źródło:
- https://sip.lex.pl/akty-prawne/dzu-dziennik-ustaw/kodeks-cywilny-16785996/art-172
- https://www.sn.pl/sites/orzecznictwo/Orzeczenia3/IV%20CSK%20691-15-1.pdf
Adwokat w Poznaniu. Specjalistka od spraw rodzinnych i spadkowych.Posiada bogatą praktykę w sprawach o rozwód, podział majątku, kontakty z dziećmi, władzę rodzicielską i opiekę nad dziećmi. Specjalizuje się zwłaszcza w trudnych rozwodach – gdy w grę wchodzi podział majątku firmowego, walka o winę lub o dzieci.
Ukończyła studia prawnicze na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, a także podyplomowe studia z zakresu rachunkowości na Uniwersytecie Ekonomicznym w Poznaniu. Następnie ukończyła aplikację radcowską i zdała egzamin radcowski. Wykonywała zawód radcy
prawnego. Obecnie wykonuje zawód adwokata. Prowadzi praktykę adwokacką w Poznaniu, Wolsztynie oraz w Świeciu. W trudnych sprawach o rozwód oraz o podział majątku wspólnego reprezentuje klientów w całej Polsce.
Autorka licznych publikacji z zakresu prawa rodzinnego i cywilnego.
